साधारण १९९० चा काळ. त्या संध्याकाळी ती थोडी निराश वाटत होती. तिचा मूड अजिबात चांगला नव्हता हे तिच्या अबोल ओठांनी आणि बोलक्या डोळ्यांनीच कळत होते. एक वेगळाच असा अस्वस्थपणा तिच्या डोळ्यांत जाणवत होता. पण त्याचे कारण मात्र उमगत नव्हते. आणि विचारण्यासाठी सुद्धा ती वेळ योग्य नव्हतीच. कारण विचारले असते तरी उत्तर मिळाले नसतेच. जणू काही त्या बागेतील फुललेली फुले सुद्धा कोमेजून गेलीत की काय असे वाटत होते.
महेश सकाळी अगदी लवकर उठला.
लालीच्या विचारांत त्याची आख्खी रात्र निघून गेली होती. नेहमी व्यक्त होणारी लाली अचानक गप्प आणि भावनाविवश अवस्थेत पाहून तो सुद्धा थोडा हबकलाच होता.
त्याने सायकलला पायंडल मारले आणि तडक लालीच्या घरी पोहोचला.
"मावशी लाली कुठंय?" महेशने विचारले.
"अरे ती तर मघाशीच निघून गेली घरातून."
"पण कुठे?"
"अरे ऑफीसला जाते एवढंच म्हणाली."
महेश आणि लाली चांगले फ्रेंड्स होते. अगदी त्या युगातली छान मैत्री जणू. पण महेशला ती मैत्रीच्याही पलिकडे कुणीतरी भासत होती. पण त्याने तसे तिला अजिबात जाणवू दिले नव्हते. खरं तर लाली हे तिचं घरचं लाडाचं नाव होतं परंतु खरं नाव लीला होतं. दिसायला रेखीव, सुंदर अशी लाली सर्वांना आवडेल अशीच होती.
महेशच्या मनात वेगळीच शंका येत होती. लाली आपल्याला टाळतेय की काय असा विचार पटकन त्याच्या मनात येऊन गेला परंतू त्याने लागलीच स्वत:ची समजूत घातली.
महेश लालीच्या घरुन तडक निघाला तो ऑफीसच्या दिशेने. ऑफीसला पोहचल्यावरही त्याला लाली तिथे आलीच नाही असे समजले. काय भानगड आहे काही कळायलाच मार्ग नव्हता. आता फक्त एकच ठिकाण महेशला माहीत होते जिथे लाली जाऊ शकत होती. त्याने पुन्हा सायकलवर टांग टाकली आणि तो निघाला.
गावाच्या बाहेर एक छोटे मंदिर होते. मंदिराच्या दारात सायकलला ब्रेक लागले. महेशने समोर पाहीले. लाली मंदिराच्या पायरीवर एकटीच बसली होती. महेश जवळ गेला. त्याने लालीच्या डोक्यावर आधाराचा हात ठेवला. तशी लाली ढसाढसा हुंदके देऊ लागली. महेशला काहीच कळायला मार्ग नव्हता.
"मला नाही सांगणार?" महेश म्हणाला.
"तुला नाही तर कुणाला सांगणार !" लालीचे डोळे अश्रूंनी भरुन गेले होते.
आणि लाली सांगू लागली....
तिच्या आत्याचा मुलगा जो उच्चशिक्षित होता तो लालीला खुप आवडायचा. जणू मनातच बसला होता. लालीचेही नशीब चांगले होते. म्हणून तर तिच्या आत्याने लालीच्या आईला 'आम्हाला मुलगी द्याल का' म्हणून विचारले.
त्या मुलाचे नाव विराज होते. विराजच्या कानावर ही गोष्ट गेल्यावर त्यानेही होकार दर्शविला होता. परंतू लग्न होईपर्यंत कुठेही गाजावाजा करायचा नाही असे दोन्हा कुटुंबांनी ठरविले होते. कारण लग्न एक वर्षानंतर करायचे अशी नवऱ्याकडील माणसांची अट होती.
आता एक वर्ष पूर्ण व्हायला आले होते परंतू विराजचे कुटुंब लग्नाचा विषय पुढे नेतच नव्हते. आणि लालीच्या घरच्यांनी चौकशी केल्यानंतर जी गोष्ट हाती लागली ती ऐकून लाली हादरलीच. विराजचे त्याच्याच सोसायटीत राहणाऱ्या एका मुलीसोबत प्रेमसंबंध होते. आणि त्या मुलीकडील लोक त्याच्यावर लग्नाची सक्ती करत होते अन्यथा मुलीची फसवणूक केल्यासंबंधी पोलिसांत जाऊ अशी धमकी देत होते.
लालीचे स्वप्न जणू धुळीस मिळाले होते. पहिल्यांदा आयुष्याचा जोडीदार निवडला पण साऱ्याच गोष्टी चुकल्या. ज्या मनाने संसाराची मोठी स्वप्ने पाहिली तेच मन कोलमडून पडले होते...
लालीचे हुंदके संपतच नव्हते. महेशही हे सारं ऐकून हबकूनच गेला होता. कारण तो सुद्धा लालीचीच स्वप्ने पाहत होता. पण इथे तर चित्र वेगळेच होते. प्रत्येकाला आपल्या जीवनाचा जोडीदार निवडण्याचा हक्क आहेच जणू असे मनाशीच म्हणून महेशने थोडा स्वत:चा मूड सावरला. पण लाली मात्र निराश दिसत होती.
"माझं ऐकशील ?"
"हं..." लाली रडतच म्हणाली.
"जे झालं ते विसरण्याचा प्रयत्न कर."
"पण कसं?"
"मन रमवण्याचा प्रयत्न कर इतर गोष्टींत."
"हं..."
"ती समोर चहाची टपरी दिसतेय ना..चल तिथे आपण थोडा चहा घेऊया." महेशने सुचवलं.
दोघे त्या टपरीच्या दिशेने चालू लागले. गरमागरम चहा घेतला. लालीचा मूड थोडा सुधारल्यासारखा वाटत होता.
"लाली..." महेश हळू आवाजात म्हणाला.
"काय?"
"माझ्याशी लग्न करशील?" आपले स्वप्नही भंग होऊ नये म्हणून उतावीळपणे महेशने प्रश्न विचारला.
"सॉरी हा विषय पुन्हा काढू नकोस महेश."
महेश आपल्या परिस्थितीचा गैरफायदा घेतोय असा विचार लालीच्या मनात येऊन गेला.
"कृपया तू जा इथून, मला एकटीला राहू दे." लाली थोडी रागानेच बोलली.
"पण तू सायकलवर बस, मी तुला घरी सोडतो."
"अजिबात नको." मी जाईन एकटी.
महेशचा नाईलाज झाला. तो एकटाच सायकलने निघाला. दुसऱ्या दिवशी ऑफीसमध्येही दोघे एकमेकांशी अजिबात बोलले नाहीत. रोज ऑफीसमध्ये एकत्र डबा खाणारे जीवलग दोन फ्रेंड्स आता डबाही आणत नव्हते. लालीचं स्वप्न कोलमडलं होतं तसंच महेशचंही स्वप्न भग्न झालं होतं. दोघांच्याही चेहऱ्यावर नाराजीचा सूर होता.
परंतू ऑफिसला येणे गरजेचे होते.
असे चार दिवस निघून गेले. पाचव्या दिवशी लालीचा मूड बऱ्यापैकी सावरला होता. तिने जण एकंदर परिस्थितीचा स्विकार केला होता.
पण आज तिची नजर ज्याला शोधत होती तो महेश मात्र ऑफिसला आला नव्हता. बोलत नसले तरी त्याच्याबद्दल मनातून लालीलाही आपुलकी काळजी होतीच. महेश का आला नसेल या विचाराने ती थोडी अस्वस्थ दिसत होती. तरीही तिने इतर कारकुनांना विचारले पण कुणालाच काही पत्ता नव्हता. आता मात्र काळजीने ती हैराण झाली. जेवणाच्या सुटीत तडक ऑफिसबाहेर पडली. आणि झपाझप पावले टाकत निघाली.
थोड्या वेळातच ती मंदिराजवळ पोहोचली. महेश सुन्नावस्थेत पायरीवर बसला होता. नजर शून्यात होती. अचानक त्याच्या डोक्यातून प्रेमाने हात फिरला. त्याने वळून पाहीले आणि तो स्तब्ध झाला.
"रागावलास माझ्यावर?"
"नाही गं, कशाला रागवेन."
"मग बोलत का नव्हतास?"
"तूच म्हणाली होतीस बोलू नकोस म्हणून."
थोडा वेळ दोघेही स्तब्ध झाले. दोघांचेही डोळे भरुन आले होते.
"मी सुद्धा माणूसच आहे ना रे !" हुंदके देत लाली म्हणाली.
"माहीत नाही का मला.." महेशचेही अश्रू टपकू लागले.
"पण आता मी सावरलीय चांगल्याप्रकारे."
"मलाही थोडा वेळ लागेल पण मी सुद्धा सावरेन गं..." महेशनेही तिला शब्द दिला.
मध्ये काही दिवस निघून गेले. महेशही बऱ्यापैकी सावरला. खरी परिस्थिती एकदा का मनाने स्विकारली की मग त्रास कमी होतो हे सत्य दोघांनीही आजमावले. त्यामुळेच तेथून पुढे त्यांची मैत्री कुठल्याही अपेक्षेविना बहरली. स्त्री आणि पुरुषामध्ये स्वार्थापलिकडचं आणि आणि अपेक्षांपलिकडचंही एक निखळ मैत्रीचं नातं असू शकतं हे त्यांनी जणू सिद्धच केलं होतं.
____________________________________
लेखन- श्री. प्रविण निकम©
महेश सकाळी अगदी लवकर उठला.
लालीच्या विचारांत त्याची आख्खी रात्र निघून गेली होती. नेहमी व्यक्त होणारी लाली अचानक गप्प आणि भावनाविवश अवस्थेत पाहून तो सुद्धा थोडा हबकलाच होता.
त्याने सायकलला पायंडल मारले आणि तडक लालीच्या घरी पोहोचला.
"मावशी लाली कुठंय?" महेशने विचारले.
"अरे ती तर मघाशीच निघून गेली घरातून."
"पण कुठे?"
"अरे ऑफीसला जाते एवढंच म्हणाली."
महेश आणि लाली चांगले फ्रेंड्स होते. अगदी त्या युगातली छान मैत्री जणू. पण महेशला ती मैत्रीच्याही पलिकडे कुणीतरी भासत होती. पण त्याने तसे तिला अजिबात जाणवू दिले नव्हते. खरं तर लाली हे तिचं घरचं लाडाचं नाव होतं परंतु खरं नाव लीला होतं. दिसायला रेखीव, सुंदर अशी लाली सर्वांना आवडेल अशीच होती.
महेशच्या मनात वेगळीच शंका येत होती. लाली आपल्याला टाळतेय की काय असा विचार पटकन त्याच्या मनात येऊन गेला परंतू त्याने लागलीच स्वत:ची समजूत घातली.
महेश लालीच्या घरुन तडक निघाला तो ऑफीसच्या दिशेने. ऑफीसला पोहचल्यावरही त्याला लाली तिथे आलीच नाही असे समजले. काय भानगड आहे काही कळायलाच मार्ग नव्हता. आता फक्त एकच ठिकाण महेशला माहीत होते जिथे लाली जाऊ शकत होती. त्याने पुन्हा सायकलवर टांग टाकली आणि तो निघाला.
गावाच्या बाहेर एक छोटे मंदिर होते. मंदिराच्या दारात सायकलला ब्रेक लागले. महेशने समोर पाहीले. लाली मंदिराच्या पायरीवर एकटीच बसली होती. महेश जवळ गेला. त्याने लालीच्या डोक्यावर आधाराचा हात ठेवला. तशी लाली ढसाढसा हुंदके देऊ लागली. महेशला काहीच कळायला मार्ग नव्हता.
"मला नाही सांगणार?" महेश म्हणाला.
"तुला नाही तर कुणाला सांगणार !" लालीचे डोळे अश्रूंनी भरुन गेले होते.
आणि लाली सांगू लागली....
तिच्या आत्याचा मुलगा जो उच्चशिक्षित होता तो लालीला खुप आवडायचा. जणू मनातच बसला होता. लालीचेही नशीब चांगले होते. म्हणून तर तिच्या आत्याने लालीच्या आईला 'आम्हाला मुलगी द्याल का' म्हणून विचारले.
त्या मुलाचे नाव विराज होते. विराजच्या कानावर ही गोष्ट गेल्यावर त्यानेही होकार दर्शविला होता. परंतू लग्न होईपर्यंत कुठेही गाजावाजा करायचा नाही असे दोन्हा कुटुंबांनी ठरविले होते. कारण लग्न एक वर्षानंतर करायचे अशी नवऱ्याकडील माणसांची अट होती.
आता एक वर्ष पूर्ण व्हायला आले होते परंतू विराजचे कुटुंब लग्नाचा विषय पुढे नेतच नव्हते. आणि लालीच्या घरच्यांनी चौकशी केल्यानंतर जी गोष्ट हाती लागली ती ऐकून लाली हादरलीच. विराजचे त्याच्याच सोसायटीत राहणाऱ्या एका मुलीसोबत प्रेमसंबंध होते. आणि त्या मुलीकडील लोक त्याच्यावर लग्नाची सक्ती करत होते अन्यथा मुलीची फसवणूक केल्यासंबंधी पोलिसांत जाऊ अशी धमकी देत होते.
लालीचे स्वप्न जणू धुळीस मिळाले होते. पहिल्यांदा आयुष्याचा जोडीदार निवडला पण साऱ्याच गोष्टी चुकल्या. ज्या मनाने संसाराची मोठी स्वप्ने पाहिली तेच मन कोलमडून पडले होते...
लालीचे हुंदके संपतच नव्हते. महेशही हे सारं ऐकून हबकूनच गेला होता. कारण तो सुद्धा लालीचीच स्वप्ने पाहत होता. पण इथे तर चित्र वेगळेच होते. प्रत्येकाला आपल्या जीवनाचा जोडीदार निवडण्याचा हक्क आहेच जणू असे मनाशीच म्हणून महेशने थोडा स्वत:चा मूड सावरला. पण लाली मात्र निराश दिसत होती.
"माझं ऐकशील ?"
"हं..." लाली रडतच म्हणाली.
"जे झालं ते विसरण्याचा प्रयत्न कर."
"पण कसं?"
"मन रमवण्याचा प्रयत्न कर इतर गोष्टींत."
"हं..."
"ती समोर चहाची टपरी दिसतेय ना..चल तिथे आपण थोडा चहा घेऊया." महेशने सुचवलं.
दोघे त्या टपरीच्या दिशेने चालू लागले. गरमागरम चहा घेतला. लालीचा मूड थोडा सुधारल्यासारखा वाटत होता.
"लाली..." महेश हळू आवाजात म्हणाला.
"काय?"
"माझ्याशी लग्न करशील?" आपले स्वप्नही भंग होऊ नये म्हणून उतावीळपणे महेशने प्रश्न विचारला.
"सॉरी हा विषय पुन्हा काढू नकोस महेश."
महेश आपल्या परिस्थितीचा गैरफायदा घेतोय असा विचार लालीच्या मनात येऊन गेला.
"कृपया तू जा इथून, मला एकटीला राहू दे." लाली थोडी रागानेच बोलली.
"पण तू सायकलवर बस, मी तुला घरी सोडतो."
"अजिबात नको." मी जाईन एकटी.
महेशचा नाईलाज झाला. तो एकटाच सायकलने निघाला. दुसऱ्या दिवशी ऑफीसमध्येही दोघे एकमेकांशी अजिबात बोलले नाहीत. रोज ऑफीसमध्ये एकत्र डबा खाणारे जीवलग दोन फ्रेंड्स आता डबाही आणत नव्हते. लालीचं स्वप्न कोलमडलं होतं तसंच महेशचंही स्वप्न भग्न झालं होतं. दोघांच्याही चेहऱ्यावर नाराजीचा सूर होता.
परंतू ऑफिसला येणे गरजेचे होते.
असे चार दिवस निघून गेले. पाचव्या दिवशी लालीचा मूड बऱ्यापैकी सावरला होता. तिने जण एकंदर परिस्थितीचा स्विकार केला होता.
पण आज तिची नजर ज्याला शोधत होती तो महेश मात्र ऑफिसला आला नव्हता. बोलत नसले तरी त्याच्याबद्दल मनातून लालीलाही आपुलकी काळजी होतीच. महेश का आला नसेल या विचाराने ती थोडी अस्वस्थ दिसत होती. तरीही तिने इतर कारकुनांना विचारले पण कुणालाच काही पत्ता नव्हता. आता मात्र काळजीने ती हैराण झाली. जेवणाच्या सुटीत तडक ऑफिसबाहेर पडली. आणि झपाझप पावले टाकत निघाली.
थोड्या वेळातच ती मंदिराजवळ पोहोचली. महेश सुन्नावस्थेत पायरीवर बसला होता. नजर शून्यात होती. अचानक त्याच्या डोक्यातून प्रेमाने हात फिरला. त्याने वळून पाहीले आणि तो स्तब्ध झाला.
"रागावलास माझ्यावर?"
"नाही गं, कशाला रागवेन."
"मग बोलत का नव्हतास?"
"तूच म्हणाली होतीस बोलू नकोस म्हणून."
थोडा वेळ दोघेही स्तब्ध झाले. दोघांचेही डोळे भरुन आले होते.
"मी सुद्धा माणूसच आहे ना रे !" हुंदके देत लाली म्हणाली.
"माहीत नाही का मला.." महेशचेही अश्रू टपकू लागले.
"पण आता मी सावरलीय चांगल्याप्रकारे."
"मलाही थोडा वेळ लागेल पण मी सुद्धा सावरेन गं..." महेशनेही तिला शब्द दिला.
मध्ये काही दिवस निघून गेले. महेशही बऱ्यापैकी सावरला. खरी परिस्थिती एकदा का मनाने स्विकारली की मग त्रास कमी होतो हे सत्य दोघांनीही आजमावले. त्यामुळेच तेथून पुढे त्यांची मैत्री कुठल्याही अपेक्षेविना बहरली. स्त्री आणि पुरुषामध्ये स्वार्थापलिकडचं आणि आणि अपेक्षांपलिकडचंही एक निखळ मैत्रीचं नातं असू शकतं हे त्यांनी जणू सिद्धच केलं होतं.
____________________________________
लेखन- श्री. प्रविण निकम©
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा