संध्याकाळी सूर्य मावळण्याच्या तयारीत होता. १२ वर्षांचा बंटी बंगल्याच्या आवारातच त्याच्या लहान भावासोबत क्रिकेट खेळण्यात मग्न होता. त्याची मम्मी डिनरच्या तयारीत गुंतली होती. पप्पा मिस्टर साठे अजून ऑफीसमधून घरी आले नव्हते. बंटीने बॉल फुलटॉस टाकला. साहूने छोट्या बॅटने तडाखा दिल्याबरोबर बॉल दूर गेला. बंटी बॉलमागे पळाला. इतक्यात अचानक कुणीतरी छोट्या साहूवर झडप घातली..साहू ओरडू लागला. बंटीने ते पाहील्यावर त्याला तर धक्काच बसला.
कुणीतरी साहूला चार चाकांच्या गाडीत कोंबले होते. आणि गाडी बंटीच्या नजरेसमोरुन दिसेनाशी झाली होती. बंटी रडवेला होऊन धावतच घरात आला.
"मम्मीsSS....पप्पाsSS...!"
बंटी काय बोलतोय हेच त्याच्या मम्मीला कळेना...
"मम्मी साहूला कुणीतरी नेले..."
बंटीचे वाक्य पूर्ण होण्याअगोदरच त्याच्या मम्मीने बंगल्याच्या बाहेर धाव घेतली. साहू तिथे कुठेच नव्हता. आईने इकडे तिकडे शोधाशोध केली पण साहू सापडला नाही तेव्हा मात्र तिने हंबरडा फोडला. पण तरीही धीर सोडला नाही. ताबडतोब तिने साहूच्या पप्पांना फोन केला. ते सुद्धा लगबगीने कंपनीतून घरी दाखल झाले. योगायोगाने बंगल्याचे सिक्यूरिटी गार्डही आज सुटीवर होते. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून त्यांनी लगेचच पोलिस स्टेशन गाठले. तक्रार नोंदविली गेली. आणि पोलिस तपास सुरु झाला.
रात्र झाली. पोलिसांच्या तपासाची चक्रे फिरत होती पण अद्यापी प्रकरणाचा काहीच मागमूस लागत नव्हता. अखेर पोलिसांनी काहीही करुन साहूला परत आणण्याचे ठोेस वचन दिल्यावर नाईलाजाने का होईना पण त्याचे मम्मी पप्पा घरी परतले.
बंटी, त्याची मम्मी, पप्पा मिस्टर साठे आणि त्यांच्या मालकीच्या कंपनीतील काही विश्वासू स्टाफ मेंबर असे सगळेच घरी काळजीत बसले होते. सर्वांचे लक्ष फोनकडे होते. पोलिसांचा फोन येईल आणि साहू सापडल्याची बातमी कळेल या भोळ्या आशेवर सर्वजण रात्रीचे १२ वाजले तरी बसून होते. काय करावे कुणाला काहीच कळत नव्हते.
आणि अचानक फोन खणखणला !
"बऱ्या बोलाने उद्या सकाळी अकरा वाजेपर्यंत ५० लाख रुपये आम्ही सांगतोय त्या ठिकाणी आणून द्या...आणि हो, पोलिसांत गेलात तर याद राखा, परिणाम वाईट होतील."
फोनवरचे हे वाक्य ऐकून सारे हबकलेच ! आता काय करायचे अशा विचारांत सारे एकमेकांच्या तोंडाकडे पाहू लागले.
"पण पण...साहू.." मि. साठेंचे वाक्य पूर्ण होण्याच्या आतच पलिकडून फोन ठेवला गेला.
आणि मग सुरु झाली पन्नास लाख गोळा करण्याची केविलवाणी धडपड. दुसऱ्या दिवशी रविवार असल्याने बँकेतील थोडीफार रक्कमही काढता येणे शक्य नव्हते. घरात तर तुटपूंजी रक्कम होती. पण प्रश्न होता पन्नास लाखांचा !
दुसरा दिवस उजाडला. मि. आणि मिसेस साठेंना रात्रभर झोप लागली नव्हती. सकाळी पहाटेच दोघेही आपल्या कारमधून कंपनीत गेले. मग त्यांच्या सर्व कामगारांना कॉन्फरन्स हॉलमध्ये बोलावले. तोवर बातमी कामगारांपर्यंत पोहोचली होती.
"कृपया आपल्या जवळ किंवा घरी जेवढी काही रोख रक्कम असेल तेवढी मला ताबडतोब आणून द्या मी त्याची दुप्पट तुम्हाला देईन !" वेळ कमी असल्याने मि. साठेंनी कामगारांपुढे हात जोडले. आणि मग कामगारही मशीनसारखे कामाला लागले. कुणी खिशातल्या दहाच्या नोटा काढल्या, कुणी पाकीटात बरेच दिवस जपून ठेवलेली पाचशेची नोट साठेंच्या हातावर ठेवली. कुणी घरी धावत जाऊन हजार-दोनहजार आणून दिले. कंपनीतील दोनशे कामगारांनी आपापल्या परीने रक्कम आणून दिली.
सकाळचे दहा वाजले. पण रक्कम जमली होती जवळजवळ फक्त ५ लाख रुपये. आता काय करावे काहीच कळत नव्हते. मि. साठे काळजीत पडले. थोडासा अवधी मिळाला असता तर त्यांनी पैशांचा डोंगर उभा केला असता परंतू आता तर फक्त १ तास उरला होता. आणि अजून रक्कम हवी होती ४५ लाख रुपये !
आणि अचानक मि. साठेंचा चेहरा खुलला. त्यांना काहीतरी आठवल्यासारखे झाले. ते पत्नीला कारमध्ये बसवून तडक बंगल्यावर गेले. बंगल्याच्या मागच्या भागात त्यांनी दहा दिवसांपूर्वी लपवलेला 'ब्लॅक मनी' त्यांना आठवला. इन्कमटॅक्सवाल्यांची घरी धाड पडणार अशी कुणकुण लागल्याने त्यांनी पाचशेच्या नोटांचे बरेचसे बंडल्स जमिनीतील लॉकरमध्ये दडवून ठेवले होते. त्यांनी कुदळ घेतला. आणि ते लॉकरपर्यंत खणू लागले. बायकोला या गोष्टीचा थांगपत्ताही नव्हता ! ती रडवेल्या चेहऱ्याने नुसतीच पाहत होती.
थोडे खणून झाल्यावर मि. साठेंनी लॉकर उघडला. आणि नोटांची पुडकी बाहेर काढली. परंतू पुढ्यातले दृश्य पाहून त्यांची बोबडीच वळाली. जवळजवळ सर्वच नोटांना वाळवीने खाऊन टाकले होते. त्यांचा मातीत लपवलेला हा काळा पैसा जणू मातीमोल झाला होता. आता मात्र त्यांना रडू कोसळले. पैसे न दिल्याने किडनॅपर साहूचे काही बरेवाईट करतील या काळजीने त्यांना रडायला आले. ११ वाजायला पाच मिनिटे बाकी होती आणि घरातला फोन खणखणला...
दोघे पती पत्नी फोनकडे धावले. मि. साठेंनी फोन उचलला.
"पैसे घेऊन मुकाट्याने मी सांगतोय त्या ठिकाणी या.." पलिकडून सूचना आली.
"पण..पण...मी पन्नास लाख नाही आणू शकत." मि. साठें थरथरत म्हणाले.
"जेवढे असतील तेवढे आणा"
"बरं...पत्ता सांगा ना..." थरथरल्या आवाजाने ते म्हणाले.
पलिकडून पत्ता दिला गेला. पत्ता एका चाळीतल्या खोलीचा होता. मि. साठे पत्नीसह गोळा केलेले पाच लाख रुपये घेऊन कारमध्ये बसले. साहू सुरक्षित परतून यावा म्हणून त्यांनी किडनॅपरच्या फोनची कल्पना पोलिसांना अजिबात दिली नाही. आता ते स्वत:च पैसे घेऊन निघाले होते.
सांगीतलेल्या पत्त्यावर साठेंच्या गाडीला ब्रेक लागले. चाळीतली घरे साधीसुधी वाटत होती. माणसेही साधी मध्यमवर्गीय होती.
'अपहरणकर्ते इथे का लपून बसले असावेत?' असा शंका वजा प्रश्न साठेंना पडला. सांगीतलेली खोली समोरच होती. मि. साठेंनी दार ढकलले. आतमधले दृश्य पाहून दोघेही हबकून गेले. एका दहा वर्षांच्या अपंग मुलासोबत साहू चक्क खेळत होता. आईचे डोळे भरुन आले. ती धावतच गेली आणि साहूला करकचून मिठी मारुन ढसाढसा रडू लागली. त्याच्या बाबांनाही अश्रू अनावर झाले होते. पण साहूला कुणी किडनॅप केले हे त्यांना जाणून घ्यायचे होते. म्हणून ते आतल्या खोलीत गेले. तिथे आतल्या खोलीत एका हार घातलेल्या स्त्रीचा फोटो लावलेला होता. आणि फोटोसमोर कुणीतरी एक माणूस बसला होता. थोडा अंधार असल्याने त्या माणसाचा चेहरा स्पष्ट दिसत नव्हता.
"आणले का पैसे?" त्या माणसाने विचारले.
"हो आणलेत. पण तू आहेस तरी कोण रे?"
"जरा ते लाईटचे बटन दाबा मग कळेल."
मिस्टर साठेंनी तत्परतेने बटनावर हात नेला. लाईट लागला. समोर पाहतात तर काय ! तो त्यांच्याच कंपनीतील तो उदय घाडगे होता ज्याला मि. साठेंनी एकदा कंपनीतून हाकलून दिले होते.
"हो साहेब, मीच तो ज्याने तुमच्या मुलाला किडनॅप केले आणि फोन करुन तुम्हाला पैसे आणायला सांगीतले.."
"पण तू असे का केलेस?" मि. साठेंचा आवाज आता चढला होता.
"मी असे का केले? आठवा तो दिवस साहेब मी तुमच्याकडे कामाला असताना एकदा पाच लाख रुपये मागायला आलो होतो. रडून रडून विनवण्या केल्या, हातीपाया पडलो पण बॉस म्हणून तुम्हाला जराही दया नाही आली. तुम्ही मला ते दिले नाहीतच उलट माझं काही एक ऐकून न घेता उलट तुम्ही मला कामावरुन काढून टाकलंत !"
"अरे पण मी का म्हणून द्यायचे पाच लाख विनाकारण..." मि. साठे चढ्या आवाजातच बोलले.
"मग आज हे पाच लाख का घेऊन आला आहात माझ्या घरी?" उदय घाडगेच्या या प्रश्नावर साठे निशब्द झाले.
इतक्यात उदय घाडगेचा दहा वर्षे वयाचा पायांनी अपंग असलेला मुलगा जमिनीवर खुरडत बाहेरील खोलीतून आत आला.
"साहेब पाहीलंत याच्याकडे? तुम्ही मला जेव्हा कामावरुन काढलंत ना तेव्हाच हा अपंग झाला. माझ्या या वारसदाराची काय अवस्था झालीय पहा ना...!" उदयच्या बोलण्यात आर्तपणा होता. तो समोरच्याच हार घातलेल्या पत्नीच्या फोटो जवळ गेला आणि हुंदके देत म्हणाला,
"साहेब पाहीलंत हिला? ही माझी अर्धांगीनी ! पण आज नाहीय हो जगात !! जेव्हा गावाला जाताना आमच्या गाडीला भीषण अपघात झाला ना तेव्हा हीला तातडीने हॉस्पीटलला नेले होते. डॉक्टरांनी ताबडतोब ऑपरेशन करायचे म्हणून २ लाख जमा करायला सांगीतले. पोराच्या डोक्यातून भळाभळा रक्त वाहत होते. मेंदूत रक्तस्त्राव झाल्याने त्याचेही ताबडतोब ऑपरेशन करायचे होते....गरज होती ती फक्त पैशांची आणि तीही अगदी वेळेवर ! मी तुमचा विश्वासू कामगार म्हणून आशेने तुमच्याकडे धावलो. पाच लाखांसाठी दया याचना केली पण तुमचे हृदय नाही पाझरले. मी एवढे पैसे मागीतले म्हणून तुम्ही मला चक्क कामावरुनच काढून टाकलेत. त्याचक्षणी माझ्यावर आभाळ कोसळले. मी हारलो होतो. बहुतेक माझ्या अर्धांगिनीनेही ते ओळखले असावे. सोडला जीव तिने...गेली बिच्चारी !! आणि हा माझा बच्चू, बघा जरा याच्याकडे साहेब. हा जेव्हा असा खुरडत चालताना आजही माझ्याकडे आशेने बघतो ना तेव्हा मला मेल्याहून मेल्यासारखे होते. म्हणूनच काल त्याला मोठ्या आशेने डॉक्टरांकडे नेला होता मी. डॉक्टर म्हणाले अजूनही मेंदूचे ऑपरेशन केले तर पाय नीट होऊ शकतात. माझी परिस्थिती नाही साहेब एवढा खर्च करण्याची...आणि मग मी विचार केला. आपले काही का होईना पण पोराला पायांवर उभा करायचाच. या सगळ्याला तुम्ही कारणीभूत होतात म्हणून मी हा मार्ग तुमच्यावरच वापरायचे ठरवले. पण नाही...हा चुकीचा मार्ग माझ्या रक्तातच नाहीय. साहेब तुम्ही मला पोलिसांत द्या पण काहीही करुन माझ्या एकूलत्या एक पोराला त्याच्या पायावर उभा करा..."
उदय हात जोडून विनवणी करत होता. मि. साठेही भावनाविवश झाले होते. ते पुढे झाले आणि त्यांनी उदयच्या पायांना हात लावला.
"मी चुकलो. मी हिमालयाएवढी चुक केलीय. मला माफ कर उदय !" मि. साठे आर्जव करु लागले....
"पोटच्या पोराचे दु:ख काय असते ते मलाही तुझ्यामुळेच कळालेय आज उदय. खरंच मी चुकलो."
उदयच्या डोळ्यांतून पाणी आले. तो मिस्टर साठेंकडेकडे अश्रू पुसत पाहू लागला. त्याला आता काय बोलावे तेच समजत नव्हते.
"उदय, तुझ्या मुलाच्या ऑपरेशनचा सगळा खर्च मी करेन. आता मी आहे तुझ्या पाठीशी खंबीरपणे. तू नको काळजी करुस. तुझ्या मुलाला आपण चांगल्यात चांगल्या हॉस्पिटलमध्ये नेऊ..." असे म्हणून ५ लाख रुपयांची बॅग त्यांनी उदयकडे सुपूर्त केली...
इतक्यात बाहेरुन साहू त्याच्या आईसोबत आत आला....
"बाबा, मला इथे या दादासोबत खेळायला खुप मज्जा आली. हा दादा आणि काका खुप चांगले आहेत."
मि. साठेंना आता खुपच अपराध्यासारखं वाटू लागलं. ते उदयचा निरोप घेऊन बाहेर पडले. आणि इथून पुढे आपल्या कमाईतला मोठा हिस्सा गरीब, गरजूंसाठी द्यायचा असा त्यांनी मनोमन विचार केला आणि ते घरी निघाले.
※—※—※—※—※—※—※—※—※—※
लेखक- श्री. प्रविण निकम
कुणीतरी साहूला चार चाकांच्या गाडीत कोंबले होते. आणि गाडी बंटीच्या नजरेसमोरुन दिसेनाशी झाली होती. बंटी रडवेला होऊन धावतच घरात आला.
"मम्मीsSS....पप्पाsSS...!"
बंटी काय बोलतोय हेच त्याच्या मम्मीला कळेना...
"मम्मी साहूला कुणीतरी नेले..."
बंटीचे वाक्य पूर्ण होण्याअगोदरच त्याच्या मम्मीने बंगल्याच्या बाहेर धाव घेतली. साहू तिथे कुठेच नव्हता. आईने इकडे तिकडे शोधाशोध केली पण साहू सापडला नाही तेव्हा मात्र तिने हंबरडा फोडला. पण तरीही धीर सोडला नाही. ताबडतोब तिने साहूच्या पप्पांना फोन केला. ते सुद्धा लगबगीने कंपनीतून घरी दाखल झाले. योगायोगाने बंगल्याचे सिक्यूरिटी गार्डही आज सुटीवर होते. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून त्यांनी लगेचच पोलिस स्टेशन गाठले. तक्रार नोंदविली गेली. आणि पोलिस तपास सुरु झाला.
रात्र झाली. पोलिसांच्या तपासाची चक्रे फिरत होती पण अद्यापी प्रकरणाचा काहीच मागमूस लागत नव्हता. अखेर पोलिसांनी काहीही करुन साहूला परत आणण्याचे ठोेस वचन दिल्यावर नाईलाजाने का होईना पण त्याचे मम्मी पप्पा घरी परतले.
बंटी, त्याची मम्मी, पप्पा मिस्टर साठे आणि त्यांच्या मालकीच्या कंपनीतील काही विश्वासू स्टाफ मेंबर असे सगळेच घरी काळजीत बसले होते. सर्वांचे लक्ष फोनकडे होते. पोलिसांचा फोन येईल आणि साहू सापडल्याची बातमी कळेल या भोळ्या आशेवर सर्वजण रात्रीचे १२ वाजले तरी बसून होते. काय करावे कुणाला काहीच कळत नव्हते.
आणि अचानक फोन खणखणला !
"बऱ्या बोलाने उद्या सकाळी अकरा वाजेपर्यंत ५० लाख रुपये आम्ही सांगतोय त्या ठिकाणी आणून द्या...आणि हो, पोलिसांत गेलात तर याद राखा, परिणाम वाईट होतील."
फोनवरचे हे वाक्य ऐकून सारे हबकलेच ! आता काय करायचे अशा विचारांत सारे एकमेकांच्या तोंडाकडे पाहू लागले.
"पण पण...साहू.." मि. साठेंचे वाक्य पूर्ण होण्याच्या आतच पलिकडून फोन ठेवला गेला.
आणि मग सुरु झाली पन्नास लाख गोळा करण्याची केविलवाणी धडपड. दुसऱ्या दिवशी रविवार असल्याने बँकेतील थोडीफार रक्कमही काढता येणे शक्य नव्हते. घरात तर तुटपूंजी रक्कम होती. पण प्रश्न होता पन्नास लाखांचा !
दुसरा दिवस उजाडला. मि. आणि मिसेस साठेंना रात्रभर झोप लागली नव्हती. सकाळी पहाटेच दोघेही आपल्या कारमधून कंपनीत गेले. मग त्यांच्या सर्व कामगारांना कॉन्फरन्स हॉलमध्ये बोलावले. तोवर बातमी कामगारांपर्यंत पोहोचली होती.
"कृपया आपल्या जवळ किंवा घरी जेवढी काही रोख रक्कम असेल तेवढी मला ताबडतोब आणून द्या मी त्याची दुप्पट तुम्हाला देईन !" वेळ कमी असल्याने मि. साठेंनी कामगारांपुढे हात जोडले. आणि मग कामगारही मशीनसारखे कामाला लागले. कुणी खिशातल्या दहाच्या नोटा काढल्या, कुणी पाकीटात बरेच दिवस जपून ठेवलेली पाचशेची नोट साठेंच्या हातावर ठेवली. कुणी घरी धावत जाऊन हजार-दोनहजार आणून दिले. कंपनीतील दोनशे कामगारांनी आपापल्या परीने रक्कम आणून दिली.
सकाळचे दहा वाजले. पण रक्कम जमली होती जवळजवळ फक्त ५ लाख रुपये. आता काय करावे काहीच कळत नव्हते. मि. साठे काळजीत पडले. थोडासा अवधी मिळाला असता तर त्यांनी पैशांचा डोंगर उभा केला असता परंतू आता तर फक्त १ तास उरला होता. आणि अजून रक्कम हवी होती ४५ लाख रुपये !
आणि अचानक मि. साठेंचा चेहरा खुलला. त्यांना काहीतरी आठवल्यासारखे झाले. ते पत्नीला कारमध्ये बसवून तडक बंगल्यावर गेले. बंगल्याच्या मागच्या भागात त्यांनी दहा दिवसांपूर्वी लपवलेला 'ब्लॅक मनी' त्यांना आठवला. इन्कमटॅक्सवाल्यांची घरी धाड पडणार अशी कुणकुण लागल्याने त्यांनी पाचशेच्या नोटांचे बरेचसे बंडल्स जमिनीतील लॉकरमध्ये दडवून ठेवले होते. त्यांनी कुदळ घेतला. आणि ते लॉकरपर्यंत खणू लागले. बायकोला या गोष्टीचा थांगपत्ताही नव्हता ! ती रडवेल्या चेहऱ्याने नुसतीच पाहत होती.
थोडे खणून झाल्यावर मि. साठेंनी लॉकर उघडला. आणि नोटांची पुडकी बाहेर काढली. परंतू पुढ्यातले दृश्य पाहून त्यांची बोबडीच वळाली. जवळजवळ सर्वच नोटांना वाळवीने खाऊन टाकले होते. त्यांचा मातीत लपवलेला हा काळा पैसा जणू मातीमोल झाला होता. आता मात्र त्यांना रडू कोसळले. पैसे न दिल्याने किडनॅपर साहूचे काही बरेवाईट करतील या काळजीने त्यांना रडायला आले. ११ वाजायला पाच मिनिटे बाकी होती आणि घरातला फोन खणखणला...
दोघे पती पत्नी फोनकडे धावले. मि. साठेंनी फोन उचलला.
"पैसे घेऊन मुकाट्याने मी सांगतोय त्या ठिकाणी या.." पलिकडून सूचना आली.
"पण..पण...मी पन्नास लाख नाही आणू शकत." मि. साठें थरथरत म्हणाले.
"जेवढे असतील तेवढे आणा"
"बरं...पत्ता सांगा ना..." थरथरल्या आवाजाने ते म्हणाले.
पलिकडून पत्ता दिला गेला. पत्ता एका चाळीतल्या खोलीचा होता. मि. साठे पत्नीसह गोळा केलेले पाच लाख रुपये घेऊन कारमध्ये बसले. साहू सुरक्षित परतून यावा म्हणून त्यांनी किडनॅपरच्या फोनची कल्पना पोलिसांना अजिबात दिली नाही. आता ते स्वत:च पैसे घेऊन निघाले होते.
सांगीतलेल्या पत्त्यावर साठेंच्या गाडीला ब्रेक लागले. चाळीतली घरे साधीसुधी वाटत होती. माणसेही साधी मध्यमवर्गीय होती.
'अपहरणकर्ते इथे का लपून बसले असावेत?' असा शंका वजा प्रश्न साठेंना पडला. सांगीतलेली खोली समोरच होती. मि. साठेंनी दार ढकलले. आतमधले दृश्य पाहून दोघेही हबकून गेले. एका दहा वर्षांच्या अपंग मुलासोबत साहू चक्क खेळत होता. आईचे डोळे भरुन आले. ती धावतच गेली आणि साहूला करकचून मिठी मारुन ढसाढसा रडू लागली. त्याच्या बाबांनाही अश्रू अनावर झाले होते. पण साहूला कुणी किडनॅप केले हे त्यांना जाणून घ्यायचे होते. म्हणून ते आतल्या खोलीत गेले. तिथे आतल्या खोलीत एका हार घातलेल्या स्त्रीचा फोटो लावलेला होता. आणि फोटोसमोर कुणीतरी एक माणूस बसला होता. थोडा अंधार असल्याने त्या माणसाचा चेहरा स्पष्ट दिसत नव्हता.
"आणले का पैसे?" त्या माणसाने विचारले.
"हो आणलेत. पण तू आहेस तरी कोण रे?"
"जरा ते लाईटचे बटन दाबा मग कळेल."
मिस्टर साठेंनी तत्परतेने बटनावर हात नेला. लाईट लागला. समोर पाहतात तर काय ! तो त्यांच्याच कंपनीतील तो उदय घाडगे होता ज्याला मि. साठेंनी एकदा कंपनीतून हाकलून दिले होते.
"हो साहेब, मीच तो ज्याने तुमच्या मुलाला किडनॅप केले आणि फोन करुन तुम्हाला पैसे आणायला सांगीतले.."
"पण तू असे का केलेस?" मि. साठेंचा आवाज आता चढला होता.
"मी असे का केले? आठवा तो दिवस साहेब मी तुमच्याकडे कामाला असताना एकदा पाच लाख रुपये मागायला आलो होतो. रडून रडून विनवण्या केल्या, हातीपाया पडलो पण बॉस म्हणून तुम्हाला जराही दया नाही आली. तुम्ही मला ते दिले नाहीतच उलट माझं काही एक ऐकून न घेता उलट तुम्ही मला कामावरुन काढून टाकलंत !"
"अरे पण मी का म्हणून द्यायचे पाच लाख विनाकारण..." मि. साठे चढ्या आवाजातच बोलले.
"मग आज हे पाच लाख का घेऊन आला आहात माझ्या घरी?" उदय घाडगेच्या या प्रश्नावर साठे निशब्द झाले.
इतक्यात उदय घाडगेचा दहा वर्षे वयाचा पायांनी अपंग असलेला मुलगा जमिनीवर खुरडत बाहेरील खोलीतून आत आला.
"साहेब पाहीलंत याच्याकडे? तुम्ही मला जेव्हा कामावरुन काढलंत ना तेव्हाच हा अपंग झाला. माझ्या या वारसदाराची काय अवस्था झालीय पहा ना...!" उदयच्या बोलण्यात आर्तपणा होता. तो समोरच्याच हार घातलेल्या पत्नीच्या फोटो जवळ गेला आणि हुंदके देत म्हणाला,
"साहेब पाहीलंत हिला? ही माझी अर्धांगीनी ! पण आज नाहीय हो जगात !! जेव्हा गावाला जाताना आमच्या गाडीला भीषण अपघात झाला ना तेव्हा हीला तातडीने हॉस्पीटलला नेले होते. डॉक्टरांनी ताबडतोब ऑपरेशन करायचे म्हणून २ लाख जमा करायला सांगीतले. पोराच्या डोक्यातून भळाभळा रक्त वाहत होते. मेंदूत रक्तस्त्राव झाल्याने त्याचेही ताबडतोब ऑपरेशन करायचे होते....गरज होती ती फक्त पैशांची आणि तीही अगदी वेळेवर ! मी तुमचा विश्वासू कामगार म्हणून आशेने तुमच्याकडे धावलो. पाच लाखांसाठी दया याचना केली पण तुमचे हृदय नाही पाझरले. मी एवढे पैसे मागीतले म्हणून तुम्ही मला चक्क कामावरुनच काढून टाकलेत. त्याचक्षणी माझ्यावर आभाळ कोसळले. मी हारलो होतो. बहुतेक माझ्या अर्धांगिनीनेही ते ओळखले असावे. सोडला जीव तिने...गेली बिच्चारी !! आणि हा माझा बच्चू, बघा जरा याच्याकडे साहेब. हा जेव्हा असा खुरडत चालताना आजही माझ्याकडे आशेने बघतो ना तेव्हा मला मेल्याहून मेल्यासारखे होते. म्हणूनच काल त्याला मोठ्या आशेने डॉक्टरांकडे नेला होता मी. डॉक्टर म्हणाले अजूनही मेंदूचे ऑपरेशन केले तर पाय नीट होऊ शकतात. माझी परिस्थिती नाही साहेब एवढा खर्च करण्याची...आणि मग मी विचार केला. आपले काही का होईना पण पोराला पायांवर उभा करायचाच. या सगळ्याला तुम्ही कारणीभूत होतात म्हणून मी हा मार्ग तुमच्यावरच वापरायचे ठरवले. पण नाही...हा चुकीचा मार्ग माझ्या रक्तातच नाहीय. साहेब तुम्ही मला पोलिसांत द्या पण काहीही करुन माझ्या एकूलत्या एक पोराला त्याच्या पायावर उभा करा..."
उदय हात जोडून विनवणी करत होता. मि. साठेही भावनाविवश झाले होते. ते पुढे झाले आणि त्यांनी उदयच्या पायांना हात लावला.
"मी चुकलो. मी हिमालयाएवढी चुक केलीय. मला माफ कर उदय !" मि. साठे आर्जव करु लागले....
"पोटच्या पोराचे दु:ख काय असते ते मलाही तुझ्यामुळेच कळालेय आज उदय. खरंच मी चुकलो."
उदयच्या डोळ्यांतून पाणी आले. तो मिस्टर साठेंकडेकडे अश्रू पुसत पाहू लागला. त्याला आता काय बोलावे तेच समजत नव्हते.
"उदय, तुझ्या मुलाच्या ऑपरेशनचा सगळा खर्च मी करेन. आता मी आहे तुझ्या पाठीशी खंबीरपणे. तू नको काळजी करुस. तुझ्या मुलाला आपण चांगल्यात चांगल्या हॉस्पिटलमध्ये नेऊ..." असे म्हणून ५ लाख रुपयांची बॅग त्यांनी उदयकडे सुपूर्त केली...
इतक्यात बाहेरुन साहू त्याच्या आईसोबत आत आला....
"बाबा, मला इथे या दादासोबत खेळायला खुप मज्जा आली. हा दादा आणि काका खुप चांगले आहेत."
मि. साठेंना आता खुपच अपराध्यासारखं वाटू लागलं. ते उदयचा निरोप घेऊन बाहेर पडले. आणि इथून पुढे आपल्या कमाईतला मोठा हिस्सा गरीब, गरजूंसाठी द्यायचा असा त्यांनी मनोमन विचार केला आणि ते घरी निघाले.
※—※—※—※—※—※—※—※—※—※
लेखक- श्री. प्रविण निकम
